FACTCHECK

‘Een toename van het transport per pijpleiding betekent een afname van het wegtransport’


NIET WAAR – Eerder niet waar – Eerder wel waar – Waar


Een toename van het transport per pijpleiding betekent een afname van het wegtransport’ (Flyer Vlaamse overheid)

Draagvlak vinden voor ingrijpende infrastructuurwerken is geen sinecure. Het departement Omgeving van de Vlaamse overheid nam daarom voor dit dossier het Gentse bureau Dens Communicatie in de arm: dat organiseert onder meer participatiemomenten en neemt de externe communicatie over de leidingstraat in handen. Zo stelde het een flyer samen om het project bevattelijk uit te leggen aan burgers en betrokkenen.

Op de flyer staat een stevig pro-argument onder de titel ‘Waarom een leidingstraat?’ . Transport via pijpleiding zou duurzaam zijn, want ‘een toename van het transport per pijpleiding betekent een afname van het wegtransport. Zo vervoert de Pijpleiding Antwerpen Limburg Luik (Pall) jaarlijks het volume van ca. 100.000 vrachtwagens tussen Antwerpen en Geleen.’

1 versus 150.000

Het is een populaire vergelijking in het discours rond pijpleidingen: dat een leiding gelijk staat aan x aantal ritten of vaarten – die bijgevolg uitgespaard worden. Ze staat onder meer op de website van Fetrapi (de Federatie van Transporteurs door middel van Pipeline) en ook in het ‘Onderzoek naar de potenties van de leidingstraat Antwerpen-Ruhr 2018’: ‘Het transport van 2,7 miljoen ton vloeibare koolwaterstof over een afstand van 150 km (bijvoorbeeld Antwerpen-Geleen) staat gelijk aan 1 pijpleiding = 1.300 afvaarten = 4.000 spoorwagonritten = 150.000 vrachtwagenritten’.

In het licht van de modal shift, de ambitie om transport duurzamer en groener te organiseren, klinkt dit als een gouden formule. En hoewel transport per pijpleiding in vergelijking met weg-, water- en spoortransport overtuigend als meest duurzame vervoersmodus uit de bus komt, klopt de redenering achter deze rekenoefening en dit specifieke argument in de flyer niet helemaal.

Dat zegt ook professor Elvira Haezendonck (VUB), gespecialiseerd in infrastructuur, havens, strategie en mobiliteit. Ze was als onderzoeker betrokken bij het onderzoeksrapport uit 2018. ‘De vergelijking klopt wel, maar dat betekent nog niet dat je met de komst van nieuwe pijpleidingen een absolute verschuiving zult zien op de weg’, zegt ze. ‘Er zullen niet plots honderden of duizenden vrachtwagens minder rondrijden. Wel zal de groei die de industrie dankzij de nieuwe leidingstraat realiseert, duurzamer georganiseerd zijn. Net omdat ze meer extra grondstoffen via pijpleidingen transporteert.’

De bestaande vloot vrachtwagens zal niet zomaar krimpen, want de grondstoffen die ze aanleveren ‘vragen’ meestal niet om een pijpleiding. De verklaring ligt bij het rendement van een leiding(straat): die is pas kostenefficiënt en dus een meerwaarde, zo staat in het potentiesrapport te lezen, als er minstens gedurende tien jaar een groot en constant volume van een bepaalde grondstof door kan worden gejaagd. Heeft een bedrijf daar geen nood aan, dan is transport per vrachtwagen, trein of boot realistischer.

Worden er dan niet op zijn minst toekomstige vrachtwagens van de weg gehaald? Ook dat is allesbehalve zeker. De industriële groei die men wil realiseren, is in sterke mate afhankelijk van de leidingstraat. Anders gezegd: een gelijkaardige groei is niet realiseerbaar via wegtransport, legt Marten Dugernier uit, hoofdonderzoeker bij het studiebureau Antea Group, dat onderzoek voert naar de leidingstraat in opdracht van de Vlaamse overheid. ‘De gevraagde volumes grondstoffen zijn te groot om aan te leveren per vrachtwagen. Ook het spoortransport zit aan zijn limiet.’

Of toch?

In het Potenties-rapport staat wel dat bijvoorbeeld het aandeel aardolie dat vandaag nog via scheepvaart vervoerd wordt, zou kunnen overschakelen naar transport via pijpleiding: ‘Zo komt capaciteit vrij op schepen, die op hun beurt gebruikt kunnen worden om goederen over te nemen die normaliter via de weg getransporteerd worden.’ Maar dat is geen evidente oefening, want niet alles laat zich per schip vervoeren. Bovendien moeten de goederen vanop een schip nog tot bij de bestemmeling geraken. En dat gebeurt doorgaans per vrachtwagen.

Conclusie:
We bestempelen de stelling als ‘niet waar’, omdat ze beweert dat een nieuwe pijpleiding zal leiden tot een daling van het aantal vrachtwagens op onze wegen. Dat is niet zo: een leiding faciliteert extra industriële groei en vermijdt dus hoogstens een verdere toename. In het allerbeste geval kan ze beperkt capaciteit vrijmaken op schepen en goederenwagons, en is er zo een indirect effect op het wegtransport doordat andere goederen die plaats kunnen innemen. Maar dat is geen evidente oefening. Bovendien is de vraag of de industriële groei, en dus de toename in productiecapaciteit, op het einde van de rit niet leidt tot meer transport op de weg, aangezien (eind)producten hun weg naar de koper moeten vinden. Tenzij ook die in grote mate via pijpleidingen kunnen getransporteerd worden, maar daar hebben we geen zicht op. (vsa)

Bron: https://m.standaard.be/cnt/DMF20210820_05010524

Waterstof

Hoe waterstof wordt gebruikt om de leidingstraat te ‘Greenwashen’.

Een van de argumenten die in de startnota aangehaald wordt is dat de leidingstraat zal gebruikt worden voor het transport van waterstof en CO2. Deze waterstof wordt naar voor geschoven als een milieuvriendelijk alternatief voor fossiele brandstoffen omdat bij de verbranding van waterstof enkel water vrij komt. 2 H2 + O2 => 2 H2O

Dit klinkt heel erg mooi, maar is dat wel zo?

Het probleem met waterstof zit niet in de toepassing ervan als groene brandstof maar in de productie die alles behalve milieuvriendelijk is.

Vandaag wordt zowat 95% van de geproduceerde waterstof gewonnen uit aardgas, een fossiele grondstof dus. Dit noemen we grijze waterstof.

Slecht een klein gedeelte van onze waterstof wordt op een groene en hernieuwbare manier geproduceerd, dat wil zeggen via elektrolyse met elektriciteit uit zonnepanelen en windmolens.

Wat is grijze waterstof?

Grijze waterstof is waterstofgas dat gemaakt wordt uit methaan (aardgas) en water.
Vrijwel al het waterstof dat in ons land wordt geproduceerd (+/- 95%) wordt op deze manier gemaakt.

Door methaan te mengen met water en dit sterk te verhitten (700 – 1000°), komt waterstof vrij.
De chemische reactie is: CH4 + 2 H2O + hitte => 4 H2 + CO2
Deze methode wordt ook wel SMR genoemd, Steam Methane Reforming.


Het nadeel van deze methode is echter dat hiermee ook CO2 vrij komt. Vanwege deze productiemethode noemt men deze waterstof ook wel ‘Grijze Waterstof’.
Deze waterstof is echter identiek hetzelfde gas als wanneer je het op een andere manier zou produceren.

Wat is blauwe waterstof?

Blauwe waterstof is het product van grijze waterstofproductie in combinatie met CO2-afvang en -opslag. Dat wil zeggen dat ze het geproduceerde bijproduct CO2 opvangen en opslaan. Hiervoor wil men de oude gasvelden gebruiken die intussen zijn uitgeput en geen aardgas meer bevatten.

CO2-afvang en -opslag, internationaal bekend als Carbon Capture and Storage (CCS), helpt voorkomen dat de CO2 in de atmosfeer terechtkomt. De CO2 wordt bij de productiefaciliteit afgevangen en opgeslagen in bijvoorbeeld lege aardgasvelden onder de zeebodem. Omdat dit al voor de verbranding gebeurt noemt men dit ‘pre-combustion-CCS’. Zo wordt de negatieve invloed op het klimaat door de productie van waterstof uit aardgas zogezegd voor een belangrijk deel tenietgedaan. Dat is alvast de theorie.

Probleem is echter dat dit momenteel technologisch misschien wel haalbaar is maar nog steeds niet wordt toegepast. Het obstakel dat hiervoor moet overwonnen worden is het transport van deze CO2 terug naar de olieplatformen op zee die deze CO2 vervolgens terug in de lege aardgasvelden kunnen pompen.

Ook dit klinkt weer heel mooi en milieuvriendelijk, maar is dat wel zo?

Hier komt dan ook weer het verhaal van onze leidingstraat kijken. Ze hebben de pijpleiding in leidingstraat ook nodig om deze CO2 richting zee te transporteren. Pijpleidingen waar ze een hoop natuur voor gaan opofferen.

De vraag hierbij echter ook, hoe veilig is deze techniek?
Hoe gaat men ervoor zorgen dat er geen lekken gaan zijn?
Hoe garandeert men dat al dat gas niet uit die ondergrondse gasvelden kan ontsnappen?

Wat als er een lek ontstaat, zoals we gezien hebben bij die grote olieramp met de Deepwater Horizon in de Mexicaanse golf en recent nog met de brandende zee veroorzaakt door een lekkende pijpleiding?

Daar was de schade aan het milieu heel erg zichtbaar door al de olie die op het water dreef en op de kusten aanspoelde.

Als een dergelijke ramp zou gebeuren bij het inpompen van CO2 is dat amper zichtbaar. Er zullen daar geen vervuilende olievlekken zijn.
Zo’n lek kan potentieel vele miljoenen tonnen onzichtbaar CO2 gas totaal onopgemerkt in onze atmosfeer vrij laten. Dat zou een catastrofale milieuramp kunnen veroorzaken met ongeziene gevolgen voor ons al zo fragiele klimaat en we zouden het niet eens door hebben, want dat gas is niet zichtbaar.

Is blauwe waterstof veilig genoeg om een hiermee een klimaat neutrale economie mee op te bouwen?

Pijpleiding onder de Maas in Leut uitgespoeld: specialisten gaan op zoek naar lek

Ervaring leert ons dat de chemische industrie nooit zal kunnen garanderen dat zulke rampen niet zullen gebeuren. Daar zijn al onnoemelijk veel voorbeelden van terug te vinden.

De recente overstromingen waar we vandaag mee geconfronteerd worden hebben aan de Maas ook weer een pijpleiding lek geslagen.
Wat als deze pijpleiding vol CO2 zat? Hoeveel van dat gas was er dan in onze atmosfeer terecht gekomen?

En dan rijst ook nog eens de vraag, zullen we het ooit te weten komen?
Zal het gemeld worden en zal de pers het oppikken?
Hoe nieuwswaardig zal het zijn als er geen zichtbare vervuiling is met een hoop vissen en vogels die liggen te creperen in zwarte smurrie?
Hoeveel van dat CO2 gas zal er uit zo’n gasveld moeten lekken voor we het doorhebben?

Hoe zwaar zullen extreme weer-fenomenen ons nog moeten neerslaan voor we doorkrijgen dat we met deze blauwe waterstof onze klimaat helemaal hebben verkloot?

Groene waterstof
Groene waterstof maken

Groene waterstof is waterstof dat geproduceerd wordt op een echt groene manier, dat wil zeggen dat er zowel bij de productie als bij de toepassing geen CO2 of andere schadelijke stoffen vrij komen.

Dan hebben we het over de techniek via elektrolyse met elektriciteit die gewonnen is via zonnepanelen en windmolens.

Als we echt naar een klimaat neutrale economie willen is dit de enige zinvolle manier om een echt groene en hernieuwbare brandstof te produceren.

Wat is het verschil tussen grijze, blauwe en groene waterstof?
Wat is er aan de gang in Genk?

Waarom is Genk de enige gemeente die geen negatief advies heeft gegeven in het dossier rond de leidingstraat?

Waarom is het zo moeilijk om artikels die over de leidingstraat gaan te delen in de Facebook groep van Genk? Elke poging om een kritisch artikel van Apache te posten werd tot nu toe afgewezen. Waarom? Die leidingstraat loopt toch ook door Genk.

Een aantal vragen die ik me stel hebben ook te maken met Essers (dat in Genk gelegen is).

Hoe komt het dat Essers ineens de strijd om het Essers-bos (dat in Genk gelegen is) zo plots verloor (of heeft opgegeven)?

Heeft de komst van de leidingstraat (die dwars door het Essersbos zal lopen) er misschien iets mee te maken?

Wat heeft de haven terminal aan het kanaal (dat in Genk gelegen is), en waar Essers zich gaat vestigen, te maken met de leidingstraat?

Hoe komt het dat Genk (heel toevallig de woonplaats van Zuhal Demir) de enige Limburgse gemeente is die een positief advies heeft gegeven voor de leidingstraat?

Is er misschien een deal die gemaakt werd tussen Demir, de stad Genk, Essers en de mensen die achter de leidingstraat zitten?

Wat wel heel duidelijk is geworden, als je FB-profielen gaat bekijken, is dat gemeenteraadsleden uit Genk erg goed bevriend zijn met Minister Zuhal Demir.

Ondermijning van het verzet tegen de leidingstraat

Op 2 maart 2021 kwam als een donderslag bij heldere hemel het nieuws over de Leidingstraat Antwerpen-Ruhr in de openbaarheid en begon ook de publieke inspraakronde die liep tot 30 april 2021.

Op 3 maart 2021 keurde de Vlaamse regering het ‘ontwerp van decreet’ goed waar ze nu morgen (19 mei) over gaan stemmen en waarmee ze burgers die met de natuur inzitten mond-dood willen maken. Op het eerste zicht gaat het om een kleine juridische aanpassing, maar de gevolgen voor de rechtsbescherming van de burger, de natuur en het leefmilieu zijn catastrofaal.

De Vlaamse regering wil het burgers die de natuur willen beschermen via de rechtbank knap lastig maken. Onder het mom van “procedure-optimalisatie”, wordt het voor bezorgde burgers bijna onmogelijk om nog verzet aan te tekenen tegen bv. het kappen van een bos, de uitbreiding van een bedrijventerrein of de aanleg van een gasleiding als ze niet rechtstreeks benadeeld worden. De Vlaamse regering wil die burgers nu dus monddood maken, om zo makkelijker destructieve plannen te kunnen doorduwen. Een mooi voorbeeld van zo’n destructief plan is het GRUP Leidingstraat Antwerpen-Ruhr.

Zo bepaalt dat ‘ontwerp van decreet’ onder andere dat rechtbanken een vraag pas behandelen wanneer de beschuldigende partij persoonlijk wordt benadeeld door de kwestie. Een bezorgdheid om het algemeen belang volstaat dus niet meer om naar de rechtbank te kunnen stappen.

Bovendien wordt de toegang tot de rechtbank ingeperkt. Concreet: heb je een geel aanplakbiljet gemist? Jammer. Want als een burger verzuimd heeft om van bij het begin bezwaar aan te tekenen, (Voor het GRUP Leidingstraat was dat dus vóór 30 april 2021) dan heeft ie z’n kans verkeken om dat in een latere fase nog te doen. In de praktijk zou het dus voor de modale burger een stuk lastiger worden om nog actie te ondernemen en zullen meer bouwaanvragen door de mazen van het net glippen.

Toeval?

Deze 2 zaken liggen zo dicht op elkaar dat ik helemaal niet geloof in toeval.
2 maart de openbaring van de leidingstraat.
3 maart ontwerp van decreet wijziging goedgekeurd door het Vlaams parlement.

De dossier rond de Leidingstraat en deze decreet wijziging hebben gewoon met elkaar te maken. Ze weten gewoon dat de leidingstraat zoveel weerstand zal gaan opwekken dat ze zich nu aan het indekken zijn door vlug even de wetgeving te wijzigen.
Iedereen die er niet bij was om voor 30 april 2021 van zich te laten horen tijdens de publieke inspraak fase en iedereen die niet rechtstreeks benadeeld is zullen nu door deze decreet wijziging uit de boot vallen en geen juridische poot meer hebben om nog op te gaan staan.
Waar ze op woensdag 19 mei 2021 over gaan stemmen gaat dus ook een enorme impact hebben op het verdere verloop van het dossier rond de leidingstraat.

Ik kan het niet anders zien als een pure ondermijning van het verzet tegen de leidingstraat vanuit de politiek.
Daar waar de wet normaal zou bedoeld moeten zijn om de burgers en de natuur te beschermen tegen slecht beleid, ongelukkige ruimtelijke projecten en de uitbreidingszucht van industrieel kapitaal wordt het hier gewoonweg omgedraaid en worden de vernielers beschermd tegen de bezorgde burgers.

Teken daarom de petitie tegen deze wetswijziging

Gasexplosie Gellingen 2004
De risico’s

Naast de vele negatieve gevolgen voor de natuur en het milieu zijn er ook nog de risico’s die verbonden zijn aan pijpleidingen. Er zijn meer als genoeg voorbeelden van pijpleidingen waarbij het catastrofaal mis gegaan is. Denk zo maar even aan de gas-explosie die we in 2004 meegemaakt hebben in Gellingen waarbij 24 mensen omgekomen zijn en velen zwaar gewond.

De morgen: Ontplofte pijpleiding in Temse leverde zuurstof aan industrie (27 dec 2020)

HLN: Lek in ethyleenleiding op terrein van Estée Lauder in Oevel (dec 2019)

Knack: Gasbom onder België (nov 2010)

Wikipedia: Gasexplosie Gellingen 2004

Door de overstromingen is een stuk van de berm van de Maas aan de Nederlandse kant afgebroken, waardoor de pijpleiding in het water hangt. Door een lek komt er nafta in het water terecht.

En ook nu weer, in onze eigen achtertuin, zien we hoe gevoelig deze pijpleidingen wel niet zijn voor wat slecht weer. Door de overstromingen is een stuk van de berm van de Maas aan de Nederlandse kant afgebroken, waardoor de pijpleiding in het water hangt. Door een lek komt er nafta in het water terecht.

https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20210720_93557161 20 juli 2021

Klimaat en milieu problemen
Broeikasgassen en Co2

Het behoeft weinig betoog dat we vandaag op wereldvlak met een hele hoop problemen zitten als het over het milieu en de natuur gaat. De klimaatverandering is een reëel probleem, de Co2 uitstoot, de opwarming van onze aarde, de plastic soep in onze oceanen, de onnoemelijk veel milieurampen (olieplatformen die ontploffen en zinken (Deepwater Horizon), olietankers die op klippen varen, gigantische gasexplosies (Gellingen) en gaslekken (Bopal) die ontzettend veel doden eisten, …). Al deze problemen zijn bijna allemaal toe te schrijven aan 1 enkele bedrijfstak, de petro-chemische industrie. Het is deze petro-chemische industrie die al de brandstoffen maakt waar onze wagens mee rond rijden, onze schepen mee varen en onze vliegtuigen mee vliegen. Al die fossiele brandstoffen, Co2 en broeikas-gassen liggen aan de basis en zijn de grootste oorzaak van de opwarming van onze aarde.

Plastic

Maar naast al die broeikasgassen zijn er ook al die andere chemische producten die enorme schade toebrengen aan de natuur, zoals bijvoorbeeld de massale hoeveelheid plastic die wordt geproduceerd. Plastic is een fantastisch product met geweldige eigenschappen en enorme mogelijkheden. Het is sterk, licht, duurzaam, flexibel, toepasbaar in oneindig veel toepassingen en zelfs heel goed recycleerbaar.
Maar dit wonder product heeft ook een grote schaduwzijde. Door zijn duurzaamheid breekt plastic ontzettend moeilijk af in de natuur en zelfs in zijn kleinste vorm (microplastics) is het schadelijk voor de gezondheid van zowat alles dat leeft. Microplastics dringen zelfs door in grond- en ons drinkwater. En via de voedselketen zoals onder andere de fishsticks die op ons bord belanden komen deze microplastics ook ins ons lichaam terecht.

Plastic soup

Van een van die goede eigenschappen van plastic, de hoge recycleerbaarheid wordt amper gebruik gemaakt.
Volgens www.plasticsoupfoundation.org wordt van al het plastic dat tegenwoordig wordt geproduceerd, 9% gerecycled (bijna altijd resulterend in producten van slechtere kwaliteit), wordt 40% gecontroleerd gestort, wordt 14% gecontroleerd verbrand en eindigt 32% in het milieu (dit is inclusief ongecontroleerde verbranding).

Als de plasticproductie niet beperkt wordt, is plastic in 2050 verantwoordelijk voor de uitstoot van 56 gigaton CO2. Dat is evenveel als 10 tot 13 procent van het CO2-budget. Om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad Celsius moet de wereld volgens het Klimaatakkoord van Parijs binnen dit budget blijven.

De CO2-emissie van één polyester shirt ligt tussen de 3,8 en 7,1 kilo. Het maken van synthetisch textiel draagt bij aan de klimaatcrisis. De CO2-emissie was in 2015 al 706 miljard ton. Om die op te nemen is een bos van 597 miljoen hectare nodig.

De economisch belangen en de Stakeholders

In zowat alle adviezen die ik gelezen heb die door de gemeentes en andere instanties zijn ingeleverd kom ik bijna overal dezelfde erkenning tegen van het economische belang van deze leidingstraat. Nu ga ik niet zeggen dat er geen economisch belang is en ook niet dat dat economisch belang niet belangrijk is. De vraag die ik me echter wel stel is, om wiens belang gaat het hier eigenlijk? Wie heeft er het grootste voordeel aan dat deze leidingstraat er komt? Wie haalt de grootste financiële gewin uit dit project?
Om dat te achterhalen ben ik eens gaan kijken wie de spelers zijn in dit leidingstraat-spel.

De Antea Group

Wie is nu eigenlijk deze Antea Group en welk belang hebben zij juist bij deze leidingstraat?

Antea Group is een internationaal studiebureau, gespecialiseerd in full-service oplossingen op het gebied van milieu, infrastructuur, ruimte en water.

Wij gidsen onze klanten naar relevante oplossingen voor een steeds veranderende wereld. Als leidend advies- en ingenieursbureau zijn we gedreven door de complexe maatschappelijke vraagstukken van vandaag en morgen. Antea Group Belgium draait op het enthousiasme van 250 collega’s die werken vanuit kantoren in Antwerpen, Gent, Hasselt, Leuven en Namen – en van thuis uit. Teamwork is de rode draad: geen grenzen, geen hokjes, wel samen streven naar die betere toekomst.

Antea Group

In het Additioneel dossierstuk (pdf/2.7 MB) Onderzoek naar de potenties van de leidingstraat Antwerpen – Ruhr, kan je op pag 6 al meteen zien dat er voornamelijk gecommuniceerd werd met stakeholders en mensen en grote bedrijven die belangen hebben bij dit project

Stake holders

INEOS is een Brits chemiebedrijf onder leiding van de Britse zakenman Jim Ratcliffe. De hoofdzetel van deze multinational is in Lyndhurst in Engeland sinds 2016. Het bedrijf is niet op de beurs genoteerd en is eigendom van Jim Ratcliffe (60%), John Reece (20%) en Andy Currie (20%).

INEOS is één van de grootste afnemers van de Europese ondergrondse snelwegen voor ethyleen, maar met de ethaankraker in Antwerpen zou het dus ook als producent en verdeler van ethyleen een steeds grotere rol gaan spelen in het verhaal van de leidingstraat.

De keuze van INEOS voor Antwerpen als locatie voor hun nieuwe installaties voor het kraken van van ‘fossiel’ schaliegas is deels te wijten aan het reeds bestaande pijpleidingennetwerk. Dit is nodig om ethyleen uit de nieuwe kraker naar talrijke andere Europese plastic-productiefaciliteiten te kunnen transporteren. INEOS is intussen mede-aandeelhouder van ARG mbH & Co. KG (ARG), de exploitant van een pijpleidingnetwerk van ca. 500 km dat ethyleen vervoert tussen Antwerpen, het Ruhrgebied (Duitsland) en via Keulen en Frankfurt tot aan de Oostenrijkse grens. Samen met de eigen verbindingslijnen van bedrijven is dit netwerk mee verantwoordelijk voor de uitbreiding van de Westeuropese petrochemische industrie, maar ook voor eventuele re-locaties van bedrijven.

Een aanzienlijk deel van de activiteiten van INEOS bestaat uit de productie van plastic pellets in fabrieken in de omgeving van hun ‘krakers’. Ethyleen is een essentiële grondstof voor het maken van polyethyleen (PE), polyvinylchloride (PVC), polyethyleen tereftalaat (PET) en polystyreen. Propyleen is de basis voor polypropyleen (PP). Deze 5 types van plastic zijn samen goed voor 90% van de wereldwijde productie van kunststoffen (op basis van gewicht). De meeste kunststoffen komen dus voort uit productstromen van twee chemicaliën: ethyleen en propyleen. Zoals te zien in de tabel hieronder is 40% van alle plasticproductie nog steeds bestemd voor wegwerpplastics en verpakkingen. Ethyleen is de basisgrondstof voor het overgrote deel hiervan.

Wikipedia: INEOS
De Wereld Morgen: Greenwashing INEOS

Essenscia is de Belgische sectorfederatie van de chemische industrie en de life sciences. De organisatie behartigt de specifieke belangen van bedrijven die actief zijn in chemie, kunststoffen, farma en biotech.
Essenscia groepeert ruim 720 ondernemingen, zowel internationale bedrijven als kmo’s, die samen 95% van de totale omzet van de sector vertegenwoordigen. De rol van essenscia bestaat erin lidbedrijven een dienstverlening op maat te bieden met expertise en advies over sectorspecifieke thema’s. Daarnaast is essenscia de spreekbuis van de sector in de media en behartigt de federatie de belangen van de chemie en life sciences op alle politieke niveaus.

www.essenscia.be
Wikipedia: Essenscia

De vzw Fetrapi, voluit Federatie van Transporteurs door middel van Pipeline, werd opgericht in februari 1993 en vertegenwoordigt 19 eigenaars en operatoren van transportleidingen in België.
De leden van Fetrapi zijn voornamelijk actief in de chemische, olie- en aardgassector.
Samen beheren ze circa 8.000 kilometer pijpleidingen in dienst en vervoeren ze ongeveer 100 miljoen ton product per jaar.
De federatie behartigt de belangen van zijn leden ten overstaan van de overheid en moedigt het permanent onderzoek aan inzake de veiligheid en de goede werking van transportleidingen.

Fetrapi vindt dat pijpleidingen tal van voordelen bieden die een verregaande positieve invloed kunnen hebben op het milieu, op de mobiliteit en op de kostenbalans van zowel de overheid als het bedrijfsleven.
Fetrapi wil een voortrekkersrol spelen en de betrokken belangengroepen informeren over de voordelen van transport via pijpleiding.

www.fetrapi.be

Fluxys is een Belgische private, beursgenoteerde onderneming, die als een afzonderlijke firma ontstond nadat de gastransportactiveiten van de firma Distrigas werden afgesplitst. Dit gebeurde conform de Europese richtlijnen omtrent de liberalisering van de energiemarkt.

Distrigas werd in 1929 opgericht door Imperial Continental Gas Association. Vanaf 2001 beperkt Distrigas zich tot de aardgashandel en gingen de gastransport activiteiten verder onder de naam Fluxys.

De kernactiviteiten van Fluxys betreffen:

  • het transport van grote volumes aardgas naar grote industriële afnemers, elektriciteitscentrales die op gas werken, en naar de distributienetten;
  • het beheer van methaanterminals;
  • tijdelijke ondergrondse opslag van aardgas om tijdens hoge vraag in de vraag naar gas te kunnen voorzien.

Van de totale omzet in 2018 werd de helft in België gerealiseerd en de rest daarbuiten in Europa.
Daartoe beschikt de onderneming in België over een netwerk van 7.600 km ondergrondse pijpleidingen, transport verbindingen van en naar Frankrijk, Nederland en Duitsland en in Griekenland. Verder heeft het belangen in drie methaanterminals, in de haven van Zeebrugge, Duinkerke en Revithoussa (Griekenland). Het heeft opslagcapaciteiten in Zeebrugge/Dudzele en in Loenhout (Wuustwezel). Jaarlijks transporteert Fluxys circa 17,5 miljard m3 aardgas voor verbruik in België.

Wikipedia: Fluxys
www.fluxys.be

Evonik Industries AG met hoofdzetel in de Duitse stad Essen is een beursgenoteerd bedrijf in de speciaalchemie. De onderneming realiseert meer dan 80 procent van haar chemieomzet uit leidende marktposities. In Marl (Duitsland) bevindt zich op het Chemiepark Marl de grootste vestiging van Evonik ter wereld. De RAG-Stiftung is hoofdaandeelhouder met bijna 59% (2020) van de aandelen in handen.

Evonik Industries AG is actief in het segment speciaalchemie met de hoofdzetel in Essen. Het is het vijfde grootste Duitse chemieconcern en is een van de internationale topondernemingen in de speciaalchemie. Evonik Industries behaalt 75% van haar omzet in het buitenland en is actief in meer dan 100 landen.

In 2015 kreeg het concern een nieuwe structuur waardoor Evonik zich nog meer op haar corebusiness kan focussen. Dit past binnen de ondernemingsstrategie van duurzame waardevermeerdering. De drie operationele segmenten Nutrition & Care, Resource Efficiency en Performance Materials worden ondersteund door Evonik Technology & Infrastructure, Administrative Services en het Corporate Center. De vroegere chemiesegmenten werden gebundeld in drie GmbH’s, aangevuld door Evonik Technology & Infrastructure GmbH.

  • Nutrition & Care is de grootste activiteit en had een aandeel van 35% van de totale omzet in 2015. Het maakt chemicaliën die worden gebruikt voor consumentengoederen, diervoeding en geneesmiddelen. Eind 2014 werd in Singapore een nieuwe installatie voor de productie van het aminozuur methionine in dienst genomen. Het was de tot nu toe grootste individuele investering van het chemieconcern.
  • Resource Efficiency had in omzetaandeel van circa 32% in 2015. Het segment vervaardigt milieuvriendelijke en energiezuinige producten voor de auto-industrie, de verf- en coatingindustrie evenals de bouwindustrie. Tot dit segment behoren de Business Units Inorganic Materials (productie van speciaalchemicaliën) en Coatings & Additives (producten voor de lak-, verf- en coatingindustrie evenals voor de kleefstof- en dichtingsindustrie).
  • Specialty Materials is het kleinste segment en vertegenwoordigde een omzetaandeel van circa 25% in 2015. Hier worden vooral polymere materialen evenals tussenproducten voor de rubber- en kunststofindustrie geproduceerd. Het omvat de Business Units Performance Polymers en Advanced Intermediates.

Wikipedia: Evonik Industries

Petrochemical Pipeline Services (PPS) beheert verschillende pijpleidingen voor het transport van chemische producten in Nederland, België en Duitsland. Voornamelijk van en naar Chemelot in Sittard-Geleen, te weten PRB (Pijpleiding Rotterdam – Beek) en PALL (Pijpleiding Antwerpen – Limburg – Luik) voor vloeibare koolwaterstoffen (bijvoorbeeld nafta en gascondensaat), ARG (Aethylen-Rohrleitungs-Gesellschaft) van Antwerpen via Chemelot naar Keulen en het Ruhrgebied voor etheen, en MVC (monovinylchloride) tussen Tessenderlo en Chemelot voor vinylchloride.

Wikipedia: Petrochemical pipeline services

De NMP werd in 1978 opgericht door de Belgische Staat met als doel de coördinatie op te nemen van het Belgische pijpleidingennet voor het transport van petrochemische producten. De aandelen van het bedrijf waren tot vandaag voor 75% in handen van Ackermans & van Haaren en voor 25% van Electrabel.

De huidige portefeuille van NMP is voor het grootste deel geconcentreerd in en van/naar de Antwerpse haven. NMP haalt vandaag dan ook 86% van haar inkomsten uit 600 kilometer pijpleidingen binnen de haven of uit leidingen die de Antwerpse clusterbedrijven verbinden met petrochemische bedrijven in de Kempen en Feluy. Nog eens 11% komt uit joint-ventures die 117,5 km pijpleiding beheren, waarvan 67,8 km binnen de haven van Antwerpen. 

Door de NMP pijpleidingen gaan vandaag vooral ethyleen en propyleen en technische gassen voor afnemers in de haven en in het achterland.

In 2017 neemt Het Havenbedrijf de Nationale Maatschappij der Pijpleidingen (NMP) over van de huidige aandeelhouders Ackermans & van Haaren en Electrabel. Met de overname verwerft het Havenbedrijf het beheer van en de eigendom over 720 kilometer pijpleidingen die voor 90% verbonden zijn aan de activiteiten van de (petro)chemische bedrijven in de haven van Antwerpen en in het achterland. Het Havenbedrijf betaalt 44 miljoen euro voor de aandelen van NMP.

Havenbedrijf neemt Nationale Maatschappij der Pijpleidingen over

BASF is het grootste multinationale chemieconcern ter wereld. Het is een Duits bedrijf met zijn hoofdvestiging in Ludwigshafen am Rhein. De afkorting BASF staat voor Badische Anilin- & Soda-Fabrik (Nederlands: Badense Aniline- & Soda-Fabriek). De firma is in 1865 opgericht door Friedrich Engelhorn en hield zich voornamelijk bezig met het maken van kleurstoffen.

Wikipedia: BASF

Borealis (Latijn voor noordelijk) is de op een na grootste producent van polyethyleen en polypropyleen in Europa. Het hoofdkantoor is gevestigd te Wenen in Oostenrijk. Borealis bezit fabrieken in Nederland, België, Oostenrijk, Duitsland, Finland en Zweden, Italië, Brazilië en de Verenigde Staten. De Nederlandse fabriek ligt in Geleen op het industrieterrein Chemelot. De Belgische fabrieken liggen te Beringen, Kallo en Zwijndrecht.

Borealis is voor 64% eigendom van de International Petroleum Investment Company (IPIC) te Abu Dhabi en voor 36% van het Oostenrijkse olie- en gasbedrijf OMV.

Wikipedia: Borealis

Air Liquide is een Franse multinational. Het bedrijf is een leverancier van industrieel gas aan verschillende industriesectoren waaronder de medische en chemische sector en de elektronica. Het is wereldmarktleider in zijn gebied en levert in meer dan 75 landen. Het hoofdkantoor bevindt zich in het Parijse 7e arrondissement.

Het bedrijf werd opgericht in 1902 door Georges Claude en eerste gedelegeerd bestuurder Paul Delorme. Ze verkochten middels het bedrijf hun uitvinding om lucht vloeibaar te maken en zuurstof te produceren.

De groep is genoteerd op Euronext in Parijs en maakt deel uit van de CAC 40, Dow Jones Euro Stoxx 50 en Euronext 100 aandelenindices. De eerste beursintroductie op de beurs van Paris van Air Liquide vond reeds plaats in 1913.

In 2016 bereikten Liquide en zijn Amerikaanse branchegenoot Airgas overeenstemming over een overname. Air Liquide bood 12,6 miljard euro, en de twee vormen samen grootste leverancier van industriële gassen ter wereld gemeten naar de omzet. Air Liquide behaalde in 2015 een omzet van 15 miljard euro en Airgas van 5 miljard euro. Er werken circa 50.000 mensen bij de Franse onderneming en bij Airgas zo’n 17.000. Na toestemming van de toezichthouders werd in mei 2016 de transactie afgerond.

Air Liquide

Total S.A. is een Franse oliemaatschappij. Het behoort tot de ‘Supermajor’ maatschappijen, de zes grootste staats-onafhankelijke oliemaatschappijen. Het hoofdkantoor is gevestigd in Parijs.

Het wereldwijde hoofdkantoor van de petrochemische tak van Total, Total Petrochemicals, is gevestigd in Brussel. Dit komt doordat de twee grootste petrochemische vestigingen van Total in Europa zijn gevestigd in Antwerpen en Feluy.

In België heeft Total zeven productie-eenheden:

  • één raffinaderij
  • drie petrochemische fabrieken
  • één chemische fabriek (meststoffen)
  • één fabriek voor de productie van smeermiddelen
  • één fabriek voor productie van antivriesmiddelen

Tevens is een van de drie wereldwijde onderzoekscentra van Total in België gevestigd.

Veel van deze activiteiten in België zijn het gevolg van de overname van Petrofina in 1999.

In Ruisbroek opende Total het eerste waterstofstation van België. Het betrof een proefinstallatie die in samenwerking met BMW wordt gebruikt om ervaring op te doen en de consument bewuster te maken van rijden op waterstof. Total exploiteert in Duitsland nog twee waterstofstations: in Berlijn (sinds 2003) en in München (sinds 2007). In juni 2016 nam Total het in Luik gevestigde energiedistributiebedrijf Lampiris over.

Het Havenbedrijf Antwerpen is het havenbedrijf voor de haven van Antwerpen met als rechtsvorm een naamloze vennootschap van publiek recht sinds 1 januari 2016. Het staat samen met andere overheidsdiensten in voor de uitvoering van het Antwerpse havenbeleid. De voornaamste doelstelling van het havenbedrijf is het optimaliseren van de toegevoegde waarde die de Antwerpse haven voor de regio genereert. Het tracht de concurrentiepositie van de haven te verstevigen door een kwaliteitsvolle dienstverlening aan te bieden. De Antwerpse haven is een landlordhaven, wat wil zeggen dat het Havenbedrijf eigenaar of beheerder is van de voornaamste haventerreinen en -infrastructuur. Het levert administratieve, commerciële en technische diensten aan de vele bedrijven in de haven van Antwerpen en heeft ongeveer 1550 medewerkers. Verschillende departementen van het havenbedrijf worden beheerd vanuit het Havenhuis.


Een groenere en hernieuwbare economie

Op wereldvlak is de transitie naar een groenere en meer hernieuwbare economie steeds belangrijker aan het worden. Wereldleiders tekenden het Klimaatakkoord van Parijs om de klimaatproblemen tegen te gaan.

De Europese Unie heeft ook de ambitie om tegen 2030 al het verkeer op de Europese wegens geëlektrificeerd te krijgen. Deze ambitie haalt meteen ook het argument onderuit dat de leidingstraat een hoop vervuilend vrachtverkeer van de wegen zal halen. Als tegen 2030 ook al het vrachtverkeer elektrisch is, dan veroorzaakt dat verkeer ook geen luchtvervuiling meer.

De EU streeft ernaar klimaatneutraal te zijn tegen 2050, een economie te worden die geen broeikasgassen uitstoot. Deze doelstelling vormt de kern van de Europese Groene Deal en is in overeenstemming met de aansluiting van de EU bij de mondiale klimaatactie in het kader van de Overeenkomst van Parijs.

Hoe ze dat vandaag juist doen is mij voorlopig nog totaal onbekend maar als ik mijn gezond boerenverstand gebruik zou ik zeggen draai die plastic productie eerst eens drastisch naar beneden.

De lobby en de macht van het geld op ons beleid

De macht van de chemie lobby is heel groot

De grootste kunststofproducenten hebben hun hoofdkantoor in westerse landen, maar produceren in meer dan 200 landen. Door lobby oefent de sector een grote invloed uit op het beleid. Hierdoor valt het te verklaren dat de aandacht meer uitgaat naar recycling en afvalmanagement in plaats van naar plasticproductie en het dragen van verantwoordelijkheid voor het geproduceerde plastic. De American Chemistry Council, die meer dan 150 chemiebedrijven vertegenwoordigt, gaf het afgelopen decennium bijna 89 miljoen euro uit aan lobbyactiviteiten.

De vraag rijst hier dan ook, gaat de Vlaamse regering rekening houden met de klimaatdoelstellingen en een degelijk klimaatbeleid voeren of gaan ze zwichten voor de druk van de machtige chemie-lobby?
Gaan de ecologische belangen onderdoen voor de economische belangen?

Wat kunnen we doen?

De milieuproblemen zijn zo gigantisch dat je er soms moedeloos van wordt. Voor heel veel mensen is het dan ook vaak een ver-van-mijn-bed-show. Men is het er allemaal wel mee eens dat we de ontbossing in het Amazonegebied moeten tegen houden en dat de boeren in Indonesië moeten stoppen het het vernietigen van oerwouden voor palmolieplantages. Maar hoe kan een kleine Vlaming hier nu enige invloed op uitoefenen?

Wel nu, hier is nu eindelijk eens een voorbeeld van een probleem dat niet ver van je bed is. Hier is een probleem dat letterlijk de plaats waar ons bed staat zal vernielen. Meer dan 160 woningen in ons eigen land worden bedreigd, misschien zelfs dat van jouw buren, je vrienden, je familie of … misschien zelfs dat van jouw.

als wij ons verzetten tegen deze leidingstraat en er in slagen om die helemaal tegen te houden, dan dragen wij alvast bij tot het vermijden van de verdere uitbouw van infrastructuur voor die vervuilende industrie.

Onze boodschap aan de beleidsmakers

Het wordt hoog tijd dat ook onze beleidsmakers gaan beseffen dat investeren in de uitbouw van infrastructuur voor de petro-chemie niet meer ok is, dat investeren in fossiele grondstoffen niet meer past in het huidige klimaatbeleid, dat investeren in vervuilende producten en productieprocessen niet meer aanvaardbaar is.
In plaats daarvan zouden de beleidsmakers hun aandacht, hun energie, hun inspanningen en ook hun subsidies moeten steken in groene technologieën, in hernieuwbare grondstoffen en energiebronnen, in milieuvriendelijke producten.

Wij beseffen dat de economische belangen van de industrie heel groot zijn maar de andere belangen zijn dat ook, het belang van de natuur is ook groot, het belang van onze transitie naar een hernieuwbare economie is zelfs groter.
De doelstelling van een klimaat neutrale industrie tegen 2050 is niet zomaar een mooi droombeeld maar een reëel doel waar naar toe moet gewerkt worden en waar ook de industrie opofferingen zal moeten voor doen.
Op de weg naar deze beter, groenere, klimaat neutrale en hernieuwbare economie zullen de beleidsmakers harde knopen moeten doorhakken.

Daarom vragen wij aan de beleidsmakers:
STOP met het negeren van de klimaatdoelstellingen!
STOP met investeren in infrastructuur voor fossiele grondstoffen!
STOP met het steunen van de petro-chemie!
STOP met geld te pompen in vervuilende sectoren!
STOP met zwichten voor de machtige lobby!
Zeg NEEN tegen de Leidingstraat Antwerpen-Ruhr!

Wij willen GEEN leidingstraat door onze huizen, akkers en bossen!

Mijn eerste blog

De eerste kennismaking met de leidingstraat.

Wie ben ik? Mijn naam is Rudy en ik ben een alleenstaande papa van 3 kinderen.
Ik ben opgegroeid in Houthalen-Oost en heb zowat mijn hele jeugd in doorgebracht in de bossen van Kelchterhoef. Tijdens mijn kinderjaren vond je me altijd wel ergens in een boom, kampjes of boomhutten bouwen, forten bouwen met de strobalen op het veld achter ons huis (en dan wegvluchten als de boer achter ons aan kwam), kikkers vangen in de beek of vlinders en kevers vangen voor mijn insecten-collectie. Kortom, ik heb mijn hele jeugd in de natuur gezeten.

De eerste keer dat ik over de leidingstraat iets vernam was in een berichtje op facebook begin maart, waar een collega mij in had getagd. Zij woont namelijk een straat verder dan mijn ouders die nu in de Rozenstraat wonen.
Het ging over een persartikel over de aanleg van een pijplijn voor gas dwars door bossen en natuurgebieden. Ik eerste instantie had ik al zoiets van “pff, de natuur moet weer wijken voor de industrie” en de milieu-activist in mij werd al een beetje wakker. Toen ik het artikel wat verder door las merkte ik dat die leiding ook door Houthalen liep, de gemeente waar ik ben opgegroeid. Mijn aandacht werd nog sterker. Nu bleek die leiding ook nog eens te lopen door de Rozenstraat, de straat waar mijn ouders wonen. En toen kwam ik tot de schokkende vaststelling dat die pijpleiding zelfs dwars door het huis van mijn ouders ging lopen. De gevoelens en emoties die dan door je lijf gieren zal voor velen herkenbaar zijn, verbazing, verontwaardiging, woede, en een hoop vragen. Heel herkenbaar voor de velen die ook te weten kwamen dat hun huis plots in een gevarenzone bleken te liggen.

Ik belde meteen naar mijn ouders maar daar was blijkbaar al een journalist aan de deur geweest.
Goedendag meneer, wist u al dat ze uw huis gaan onteigenen en afbreken?
Wat?
Inderdaad meneer, ze zijn hier van plan om een gasleiding te leggen en jullie huis staat in de weg.
“Ja dat zal wel. je maakt een grapje zeker.
Maar nee hoor, het was bittere ernst maar het besef bij mijn ouders was er niet meteen.
En de manier dat ze dit op zo’n manier te weten kwamen zette ook kwaad bloed, niet alleen bij ons maar ook bij de buren en an die andere mensen die plots te weten kwamen dat ze hun woning wel eens zouden kunnen verliezen.

Ik vloog meteen in actie en al snel was een Facebook-groep aangemaakt onder de naam Leidingstraat Antwerpen Ruhr. Niet lang daarna was ook het contact gelegd met de buren van mijn ouders wiens huizen ook op dat traject lagen en ook het risico liepen op onteigening. De reacties waren veelal ongeloof en kwaadheid. Ook werd er al snel een WhatsUp groepje aangemaakt waarin alle getroffen bewoners wat serener en makkelijker met elkaar konden communiceren.