De economisch belangen en de Stakeholders

In zowat alle adviezen die ik gelezen heb die door de gemeentes en andere instanties zijn ingeleverd kom ik bijna overal dezelfde erkenning tegen van het economische belang van deze leidingstraat. Nu ga ik niet zeggen dat er geen economisch belang is en ook niet dat dat economisch belang niet belangrijk is. De vraag die ik me echter wel stel is, om wiens belang gaat het hier eigenlijk? Wie heeft er het grootste voordeel aan dat deze leidingstraat er komt? Wie haalt de grootste financiële gewin uit dit project?
Om dat te achterhalen ben ik eens gaan kijken wie de spelers zijn in dit leidingstraat-spel.

De Antea Group

Wie is nu eigenlijk deze Antea Group en welk belang hebben zij juist bij deze leidingstraat?

Antea Group is een internationaal studiebureau, gespecialiseerd in full-service oplossingen op het gebied van milieu, infrastructuur, ruimte en water.

Wij gidsen onze klanten naar relevante oplossingen voor een steeds veranderende wereld. Als leidend advies- en ingenieursbureau zijn we gedreven door de complexe maatschappelijke vraagstukken van vandaag en morgen. Antea Group Belgium draait op het enthousiasme van 250 collega’s die werken vanuit kantoren in Antwerpen, Gent, Hasselt, Leuven en Namen – en van thuis uit. Teamwork is de rode draad: geen grenzen, geen hokjes, wel samen streven naar die betere toekomst.

Antea Group

In het Additioneel dossierstuk (pdf/2.7 MB) Onderzoek naar de potenties van de leidingstraat Antwerpen – Ruhr, kan je op pag 6 al meteen zien dat er voornamelijk gecommuniceerd werd met stakeholders en mensen en grote bedrijven die belangen hebben bij dit project

Stake holders

INEOS is een Brits chemiebedrijf onder leiding van de Britse zakenman Jim Ratcliffe. De hoofdzetel van deze multinational is in Lyndhurst in Engeland sinds 2016. Het bedrijf is niet op de beurs genoteerd en is eigendom van Jim Ratcliffe (60%), John Reece (20%) en Andy Currie (20%).

INEOS is één van de grootste afnemers van de Europese ondergrondse snelwegen voor ethyleen, maar met de ethaankraker in Antwerpen zou het dus ook als producent en verdeler van ethyleen een steeds grotere rol gaan spelen in het verhaal van de leidingstraat.

De keuze van INEOS voor Antwerpen als locatie voor hun nieuwe installaties voor het kraken van van ‘fossiel’ schaliegas is deels te wijten aan het reeds bestaande pijpleidingennetwerk. Dit is nodig om ethyleen uit de nieuwe kraker naar talrijke andere Europese plastic-productiefaciliteiten te kunnen transporteren. INEOS is intussen mede-aandeelhouder van ARG mbH & Co. KG (ARG), de exploitant van een pijpleidingnetwerk van ca. 500 km dat ethyleen vervoert tussen Antwerpen, het Ruhrgebied (Duitsland) en via Keulen en Frankfurt tot aan de Oostenrijkse grens. Samen met de eigen verbindingslijnen van bedrijven is dit netwerk mee verantwoordelijk voor de uitbreiding van de Westeuropese petrochemische industrie, maar ook voor eventuele re-locaties van bedrijven.

Een aanzienlijk deel van de activiteiten van INEOS bestaat uit de productie van plastic pellets in fabrieken in de omgeving van hun ‘krakers’. Ethyleen is een essentiële grondstof voor het maken van polyethyleen (PE), polyvinylchloride (PVC), polyethyleen tereftalaat (PET) en polystyreen. Propyleen is de basis voor polypropyleen (PP). Deze 5 types van plastic zijn samen goed voor 90% van de wereldwijde productie van kunststoffen (op basis van gewicht). De meeste kunststoffen komen dus voort uit productstromen van twee chemicaliën: ethyleen en propyleen. Zoals te zien in de tabel hieronder is 40% van alle plasticproductie nog steeds bestemd voor wegwerpplastics en verpakkingen. Ethyleen is de basisgrondstof voor het overgrote deel hiervan.

Wikipedia: INEOS
De Wereld Morgen: Greenwashing INEOS

Essenscia is de Belgische sectorfederatie van de chemische industrie en de life sciences. De organisatie behartigt de specifieke belangen van bedrijven die actief zijn in chemie, kunststoffen, farma en biotech.
Essenscia groepeert ruim 720 ondernemingen, zowel internationale bedrijven als kmo’s, die samen 95% van de totale omzet van de sector vertegenwoordigen. De rol van essenscia bestaat erin lidbedrijven een dienstverlening op maat te bieden met expertise en advies over sectorspecifieke thema’s. Daarnaast is essenscia de spreekbuis van de sector in de media en behartigt de federatie de belangen van de chemie en life sciences op alle politieke niveaus.

www.essenscia.be
Wikipedia: Essenscia

De vzw Fetrapi, voluit Federatie van Transporteurs door middel van Pipeline, werd opgericht in februari 1993 en vertegenwoordigt 19 eigenaars en operatoren van transportleidingen in België.
De leden van Fetrapi zijn voornamelijk actief in de chemische, olie- en aardgassector.
Samen beheren ze circa 8.000 kilometer pijpleidingen in dienst en vervoeren ze ongeveer 100 miljoen ton product per jaar.
De federatie behartigt de belangen van zijn leden ten overstaan van de overheid en moedigt het permanent onderzoek aan inzake de veiligheid en de goede werking van transportleidingen.

Fetrapi vindt dat pijpleidingen tal van voordelen bieden die een verregaande positieve invloed kunnen hebben op het milieu, op de mobiliteit en op de kostenbalans van zowel de overheid als het bedrijfsleven.
Fetrapi wil een voortrekkersrol spelen en de betrokken belangengroepen informeren over de voordelen van transport via pijpleiding.

www.fetrapi.be

Fluxys is een Belgische private, beursgenoteerde onderneming, die als een afzonderlijke firma ontstond nadat de gastransportactiveiten van de firma Distrigas werden afgesplitst. Dit gebeurde conform de Europese richtlijnen omtrent de liberalisering van de energiemarkt.

Distrigas werd in 1929 opgericht door Imperial Continental Gas Association. Vanaf 2001 beperkt Distrigas zich tot de aardgashandel en gingen de gastransport activiteiten verder onder de naam Fluxys.

De kernactiviteiten van Fluxys betreffen:

  • het transport van grote volumes aardgas naar grote industriële afnemers, elektriciteitscentrales die op gas werken, en naar de distributienetten;
  • het beheer van methaanterminals;
  • tijdelijke ondergrondse opslag van aardgas om tijdens hoge vraag in de vraag naar gas te kunnen voorzien.

Van de totale omzet in 2018 werd de helft in België gerealiseerd en de rest daarbuiten in Europa.
Daartoe beschikt de onderneming in België over een netwerk van 7.600 km ondergrondse pijpleidingen, transport verbindingen van en naar Frankrijk, Nederland en Duitsland en in Griekenland. Verder heeft het belangen in drie methaanterminals, in de haven van Zeebrugge, Duinkerke en Revithoussa (Griekenland). Het heeft opslagcapaciteiten in Zeebrugge/Dudzele en in Loenhout (Wuustwezel). Jaarlijks transporteert Fluxys circa 17,5 miljard m3 aardgas voor verbruik in België.

Wikipedia: Fluxys
www.fluxys.be

Evonik Industries AG met hoofdzetel in de Duitse stad Essen is een beursgenoteerd bedrijf in de speciaalchemie. De onderneming realiseert meer dan 80 procent van haar chemieomzet uit leidende marktposities. In Marl (Duitsland) bevindt zich op het Chemiepark Marl de grootste vestiging van Evonik ter wereld. De RAG-Stiftung is hoofdaandeelhouder met bijna 59% (2020) van de aandelen in handen.

Evonik Industries AG is actief in het segment speciaalchemie met de hoofdzetel in Essen. Het is het vijfde grootste Duitse chemieconcern en is een van de internationale topondernemingen in de speciaalchemie. Evonik Industries behaalt 75% van haar omzet in het buitenland en is actief in meer dan 100 landen.

In 2015 kreeg het concern een nieuwe structuur waardoor Evonik zich nog meer op haar corebusiness kan focussen. Dit past binnen de ondernemingsstrategie van duurzame waardevermeerdering. De drie operationele segmenten Nutrition & Care, Resource Efficiency en Performance Materials worden ondersteund door Evonik Technology & Infrastructure, Administrative Services en het Corporate Center. De vroegere chemiesegmenten werden gebundeld in drie GmbH’s, aangevuld door Evonik Technology & Infrastructure GmbH.

  • Nutrition & Care is de grootste activiteit en had een aandeel van 35% van de totale omzet in 2015. Het maakt chemicaliën die worden gebruikt voor consumentengoederen, diervoeding en geneesmiddelen. Eind 2014 werd in Singapore een nieuwe installatie voor de productie van het aminozuur methionine in dienst genomen. Het was de tot nu toe grootste individuele investering van het chemieconcern.
  • Resource Efficiency had in omzetaandeel van circa 32% in 2015. Het segment vervaardigt milieuvriendelijke en energiezuinige producten voor de auto-industrie, de verf- en coatingindustrie evenals de bouwindustrie. Tot dit segment behoren de Business Units Inorganic Materials (productie van speciaalchemicaliën) en Coatings & Additives (producten voor de lak-, verf- en coatingindustrie evenals voor de kleefstof- en dichtingsindustrie).
  • Specialty Materials is het kleinste segment en vertegenwoordigde een omzetaandeel van circa 25% in 2015. Hier worden vooral polymere materialen evenals tussenproducten voor de rubber- en kunststofindustrie geproduceerd. Het omvat de Business Units Performance Polymers en Advanced Intermediates.

Wikipedia: Evonik Industries

Petrochemical Pipeline Services (PPS) beheert verschillende pijpleidingen voor het transport van chemische producten in Nederland, België en Duitsland. Voornamelijk van en naar Chemelot in Sittard-Geleen, te weten PRB (Pijpleiding Rotterdam – Beek) en PALL (Pijpleiding Antwerpen – Limburg – Luik) voor vloeibare koolwaterstoffen (bijvoorbeeld nafta en gascondensaat), ARG (Aethylen-Rohrleitungs-Gesellschaft) van Antwerpen via Chemelot naar Keulen en het Ruhrgebied voor etheen, en MVC (monovinylchloride) tussen Tessenderlo en Chemelot voor vinylchloride.

Wikipedia: Petrochemical pipeline services

De NMP werd in 1978 opgericht door de Belgische Staat met als doel de coördinatie op te nemen van het Belgische pijpleidingennet voor het transport van petrochemische producten. De aandelen van het bedrijf waren tot vandaag voor 75% in handen van Ackermans & van Haaren en voor 25% van Electrabel.

De huidige portefeuille van NMP is voor het grootste deel geconcentreerd in en van/naar de Antwerpse haven. NMP haalt vandaag dan ook 86% van haar inkomsten uit 600 kilometer pijpleidingen binnen de haven of uit leidingen die de Antwerpse clusterbedrijven verbinden met petrochemische bedrijven in de Kempen en Feluy. Nog eens 11% komt uit joint-ventures die 117,5 km pijpleiding beheren, waarvan 67,8 km binnen de haven van Antwerpen. 

Door de NMP pijpleidingen gaan vandaag vooral ethyleen en propyleen en technische gassen voor afnemers in de haven en in het achterland.

In 2017 neemt Het Havenbedrijf de Nationale Maatschappij der Pijpleidingen (NMP) over van de huidige aandeelhouders Ackermans & van Haaren en Electrabel. Met de overname verwerft het Havenbedrijf het beheer van en de eigendom over 720 kilometer pijpleidingen die voor 90% verbonden zijn aan de activiteiten van de (petro)chemische bedrijven in de haven van Antwerpen en in het achterland. Het Havenbedrijf betaalt 44 miljoen euro voor de aandelen van NMP.

Havenbedrijf neemt Nationale Maatschappij der Pijpleidingen over

BASF is het grootste multinationale chemieconcern ter wereld. Het is een Duits bedrijf met zijn hoofdvestiging in Ludwigshafen am Rhein. De afkorting BASF staat voor Badische Anilin- & Soda-Fabrik (Nederlands: Badense Aniline- & Soda-Fabriek). De firma is in 1865 opgericht door Friedrich Engelhorn en hield zich voornamelijk bezig met het maken van kleurstoffen.

Wikipedia: BASF

Borealis (Latijn voor noordelijk) is de op een na grootste producent van polyethyleen en polypropyleen in Europa. Het hoofdkantoor is gevestigd te Wenen in Oostenrijk. Borealis bezit fabrieken in Nederland, België, Oostenrijk, Duitsland, Finland en Zweden, Italië, Brazilië en de Verenigde Staten. De Nederlandse fabriek ligt in Geleen op het industrieterrein Chemelot. De Belgische fabrieken liggen te Beringen, Kallo en Zwijndrecht.

Borealis is voor 64% eigendom van de International Petroleum Investment Company (IPIC) te Abu Dhabi en voor 36% van het Oostenrijkse olie- en gasbedrijf OMV.

Wikipedia: Borealis

Air Liquide is een Franse multinational. Het bedrijf is een leverancier van industrieel gas aan verschillende industriesectoren waaronder de medische en chemische sector en de elektronica. Het is wereldmarktleider in zijn gebied en levert in meer dan 75 landen. Het hoofdkantoor bevindt zich in het Parijse 7e arrondissement.

Het bedrijf werd opgericht in 1902 door Georges Claude en eerste gedelegeerd bestuurder Paul Delorme. Ze verkochten middels het bedrijf hun uitvinding om lucht vloeibaar te maken en zuurstof te produceren.

De groep is genoteerd op Euronext in Parijs en maakt deel uit van de CAC 40, Dow Jones Euro Stoxx 50 en Euronext 100 aandelenindices. De eerste beursintroductie op de beurs van Paris van Air Liquide vond reeds plaats in 1913.

In 2016 bereikten Liquide en zijn Amerikaanse branchegenoot Airgas overeenstemming over een overname. Air Liquide bood 12,6 miljard euro, en de twee vormen samen grootste leverancier van industriële gassen ter wereld gemeten naar de omzet. Air Liquide behaalde in 2015 een omzet van 15 miljard euro en Airgas van 5 miljard euro. Er werken circa 50.000 mensen bij de Franse onderneming en bij Airgas zo’n 17.000. Na toestemming van de toezichthouders werd in mei 2016 de transactie afgerond.

Air Liquide

Total S.A. is een Franse oliemaatschappij. Het behoort tot de ‘Supermajor’ maatschappijen, de zes grootste staats-onafhankelijke oliemaatschappijen. Het hoofdkantoor is gevestigd in Parijs.

Het wereldwijde hoofdkantoor van de petrochemische tak van Total, Total Petrochemicals, is gevestigd in Brussel. Dit komt doordat de twee grootste petrochemische vestigingen van Total in Europa zijn gevestigd in Antwerpen en Feluy.

In België heeft Total zeven productie-eenheden:

  • één raffinaderij
  • drie petrochemische fabrieken
  • één chemische fabriek (meststoffen)
  • één fabriek voor de productie van smeermiddelen
  • één fabriek voor productie van antivriesmiddelen

Tevens is een van de drie wereldwijde onderzoekscentra van Total in België gevestigd.

Veel van deze activiteiten in België zijn het gevolg van de overname van Petrofina in 1999.

In Ruisbroek opende Total het eerste waterstofstation van België. Het betrof een proefinstallatie die in samenwerking met BMW wordt gebruikt om ervaring op te doen en de consument bewuster te maken van rijden op waterstof. Total exploiteert in Duitsland nog twee waterstofstations: in Berlijn (sinds 2003) en in München (sinds 2007). In juni 2016 nam Total het in Luik gevestigde energiedistributiebedrijf Lampiris over.

Het Havenbedrijf Antwerpen is het havenbedrijf voor de haven van Antwerpen met als rechtsvorm een naamloze vennootschap van publiek recht sinds 1 januari 2016. Het staat samen met andere overheidsdiensten in voor de uitvoering van het Antwerpse havenbeleid. De voornaamste doelstelling van het havenbedrijf is het optimaliseren van de toegevoegde waarde die de Antwerpse haven voor de regio genereert. Het tracht de concurrentiepositie van de haven te verstevigen door een kwaliteitsvolle dienstverlening aan te bieden. De Antwerpse haven is een landlordhaven, wat wil zeggen dat het Havenbedrijf eigenaar of beheerder is van de voornaamste haventerreinen en -infrastructuur. Het levert administratieve, commerciële en technische diensten aan de vele bedrijven in de haven van Antwerpen en heeft ongeveer 1550 medewerkers. Verschillende departementen van het havenbedrijf worden beheerd vanuit het Havenhuis.


Een groenere en hernieuwbare economie

Op wereldvlak is de transitie naar een groenere en meer hernieuwbare economie steeds belangrijker aan het worden. Wereldleiders tekenden het Klimaatakkoord van Parijs om de klimaatproblemen tegen te gaan.

De Europese Unie heeft ook de ambitie om tegen 2030 al het verkeer op de Europese wegens geëlektrificeerd te krijgen. Deze ambitie haalt meteen ook het argument onderuit dat de leidingstraat een hoop vervuilend vrachtverkeer van de wegen zal halen. Als tegen 2030 ook al het vrachtverkeer elektrisch is, dan veroorzaakt dat verkeer ook geen luchtvervuiling meer.

De EU streeft ernaar klimaatneutraal te zijn tegen 2050, een economie te worden die geen broeikasgassen uitstoot. Deze doelstelling vormt de kern van de Europese Groene Deal en is in overeenstemming met de aansluiting van de EU bij de mondiale klimaatactie in het kader van de Overeenkomst van Parijs.

Hoe ze dat vandaag juist doen is mij voorlopig nog totaal onbekend maar als ik mijn gezond boerenverstand gebruik zou ik zeggen draai die plastic productie eerst eens drastisch naar beneden.

De lobby en de macht van het geld op ons beleid

De macht van de chemie lobby is heel groot

De grootste kunststofproducenten hebben hun hoofdkantoor in westerse landen, maar produceren in meer dan 200 landen. Door lobby oefent de sector een grote invloed uit op het beleid. Hierdoor valt het te verklaren dat de aandacht meer uitgaat naar recycling en afvalmanagement in plaats van naar plasticproductie en het dragen van verantwoordelijkheid voor het geproduceerde plastic. De American Chemistry Council, die meer dan 150 chemiebedrijven vertegenwoordigt, gaf het afgelopen decennium bijna 89 miljoen euro uit aan lobbyactiviteiten.

De vraag rijst hier dan ook, gaat de Vlaamse regering rekening houden met de klimaatdoelstellingen en een degelijk klimaatbeleid voeren of gaan ze zwichten voor de druk van de machtige chemie-lobby?
Gaan de ecologische belangen onderdoen voor de economische belangen?

Wat kunnen we doen?

De milieuproblemen zijn zo gigantisch dat je er soms moedeloos van wordt. Voor heel veel mensen is het dan ook vaak een ver-van-mijn-bed-show. Men is het er allemaal wel mee eens dat we de ontbossing in het Amazonegebied moeten tegen houden en dat de boeren in Indonesië moeten stoppen het het vernietigen van oerwouden voor palmolieplantages. Maar hoe kan een kleine Vlaming hier nu enige invloed op uitoefenen?

Wel nu, hier is nu eindelijk eens een voorbeeld van een probleem dat niet ver van je bed is. Hier is een probleem dat letterlijk de plaats waar ons bed staat zal vernielen. Meer dan 160 woningen in ons eigen land worden bedreigd, misschien zelfs dat van jouw buren, je vrienden, je familie of … misschien zelfs dat van jouw.

als wij ons verzetten tegen deze leidingstraat en er in slagen om die helemaal tegen te houden, dan dragen wij alvast bij tot het vermijden van de verdere uitbouw van infrastructuur voor die vervuilende industrie.

Onze boodschap aan de beleidsmakers

Het wordt hoog tijd dat ook onze beleidsmakers gaan beseffen dat investeren in de uitbouw van infrastructuur voor de petro-chemie niet meer ok is, dat investeren in fossiele grondstoffen niet meer past in het huidige klimaatbeleid, dat investeren in vervuilende producten en productieprocessen niet meer aanvaardbaar is.
In plaats daarvan zouden de beleidsmakers hun aandacht, hun energie, hun inspanningen en ook hun subsidies moeten steken in groene technologieën, in hernieuwbare grondstoffen en energiebronnen, in milieuvriendelijke producten.

Wij beseffen dat de economische belangen van de industrie heel groot zijn maar de andere belangen zijn dat ook, het belang van de natuur is ook groot, het belang van onze transitie naar een hernieuwbare economie is zelfs groter.
De doelstelling van een klimaat neutrale industrie tegen 2050 is niet zomaar een mooi droombeeld maar een reëel doel waar naar toe moet gewerkt worden en waar ook de industrie opofferingen zal moeten voor doen.
Op de weg naar deze beter, groenere, klimaat neutrale en hernieuwbare economie zullen de beleidsmakers harde knopen moeten doorhakken.

Daarom vragen wij aan de beleidsmakers:
STOP met het negeren van de klimaatdoelstellingen!
STOP met investeren in infrastructuur voor fossiele grondstoffen!
STOP met het steunen van de petro-chemie!
STOP met geld te pompen in vervuilende sectoren!
STOP met zwichten voor de machtige lobby!
Zeg NEEN tegen de Leidingstraat Antwerpen-Ruhr!

Wij willen GEEN leidingstraat door onze huizen, akkers en bossen!